Historia

Wisznia Mała
Powiat trzebnicki, gmina Wisznia Mała
(nazwy miejscowosci na przełomie wieków:
Parva Vezna, Wiese, Łąka, Wisznia Mała)

Miejscowość wzmiankowana po raz pierwszy w 1337r. pod nazwą Parva Wezna. Od początku szesnastego stulecia majątki w Wiszni Małej i pobliskim Wysokim Kościele miały wspólnych właścicieli. Dobra należały m.in. do rodzin von Kittel, von Kötzler, von Nostiz i von Rothkirch. W 1836 roku posiadłości nabył Eduard Friedrich von Löbbecke, królewski radca komercjalny. W rodzinie von Löbbecke dobra pozostały do 1945 roku. W 1872 roku majątki w Wiszni Małej i Wysokim Kościele należały do Karla Fridericha von Löbbecke. W 1876 i 1886 roku ich właścicielką była wdowa po Karlu Friedrichu Pani Sophie von Löbbecke, z domu von Schwarz z Wrocławia. W 1886 roku majątek liczył 388ha, w tym 273ha pól uprawnych, 37ha łąk, 58ha lasów, 20ha dróg i podwórzy gospodarczych. Folwarkiem opiekował się inspektor Hecke. Przed 1894 rokiem dobra trafiły w ręce Hugo von Löbbecke (zm.1901r.) z Żelazna (auf Eisersdorf, Kreis Glatz). W 1894 roku pieczę nad gospodarstwem sprawował inspektor Georg Kemmler. Powierzchnia majątku wynosiła w tym czasie 400,21ha: 278ha pól uprawnych, 38ha łąk, 58ha lasów, 26,21ha dróg i podwórzy gospodarczych. Po śmierci Hugo von Löbbecke w 1901 roku posiadłość otrzymał w spadku Erik von Löbbecke. W imieniu Erika von Löbbecke w 1909 roku pełnomocnikiem był Amtsrat Pauly. Trzy lata później funkcję pełnomocnika pełniła Pani von Löbbecke, z domu von Brünneck. W 1917r. prawnym opiekunem dóbr był rotmistrz Siegfried von Löbbecke, właściciel majoratu Żelazno w Kotlinie Kłodzkiej (Majoratsherr auf Eisersdorf). W latach 1909-1917 inspektorem w Wiszni Małej był Pan Riedel. Erik von Löbbecke zmarł pomiędzy 1917 a 1921 rokiem. Przed śmiercią utworzył fideikomis z dóbr Wisznia Mała, Wysoki Kościół i Piotrkowiczki. Jego spadkobierca Egbert von Löbbecke był niepełnoletni, dlatego też przynajmniej do 1930 roku pełnomocnikiem do spraw majątku był Gerhard von Brunneck. Dr Egbert von Löbbecke wzmiankowany był jako właściciel fideikomisu w księdze adresowej z 1937 roku. Prawdopodobnie majątek w Wiszni Małej należał do niego do końca drugiej wojny światowej. W 1937 roku dobra liczyły 356,06ha, w tym 240,04ha pól uprawnych, 27,5ha łąk, 62,23ha lasów, 8,57ha parku i ogrodu, 0,23ha stawów, 17,49ha dróg i podwórzy gospodarczych. Folwarkiem w tym czasie zarządzał inspektor Alfred Herfurth. Po drugiej wojnie światowej majątek przejęło państwo polskie. Pałac w Wiszni Małej został w czasach Polski Ludowej zaadaptowany na szkołę podstawową. Obecnie zabytek w dalszym ciągu pozostaje siedzibą szkoły podstawowej. Ze względu na pełnioną funkcję budynek można zobaczyć tylko z zewnątrz.

Pałac – od 1945r. Szkoły Podstawowej w Wiszni Małej

Barokowa siedziba szlachecka w Wiszni Małej istniała już w XVIII wieku. W jej miejscu po 1836 roku nowy właściciel majątku Eduard Friedrich von Löbbecke ufundował klasycystyczną rezydencję. Pałac murowany, potynkowany, założony na planie prostokąta, podpiwniczony, dwukondygnacyjny, nakryty dachem czterospadowym. Fasada (elewacja wschodnia) dziewięcioosiowa, z centralnym głównym wejściem ozdobionym czterokolumnowym portykiem wgłębnym. Od północy parterowa dobudówka z niewielkim balkonem. Elewacja ogrodowa (zachodnia) podobnie jak fasada dziewięcioosiowa. W centralnej części elewacji ogrodowej trzyosiowy ryzalit o podziałach pilastrowych zamknięty trójkątnym naczółkiem. Elewacje o skromnej dekoracji zachowały gzyms między kondygnacyjny i wieńczący. Nad częścią otworów okiennych prostokątne nadokienniki. Wnętrza pałacu zapewne w znacznym stopniu przekształcone po 1945 roku w wyniku adaptacji budynku na cele oświatowe. Na zachód od rezydencji rozciąga się rozległy park krajobrazowy. Od południa i wschodu do zespołu pałacowo-parkowego przylegają zabudowania mieszkalne i gospodarcze dawnego folwarku. W 2014/15 r. budynek przeszedł gruntowną rewitalizację dachu i elewacji.

von Löbbecke

Rodzina Löbbecke wywodzi się z miasta Iserlon z Westfalii. Jan Melchior w poł. XVIII w. założył Dom Handlowy Gebr. Löbbecke & Co. Jego syn Karol Dytryk jedną z faktorii ulokował we Wrocławiu. Były to czasy, gdy coraz szybciej rozwijał się przemysł. Rodzina zainwestowała w koleje i huty. Przyniosło im to niemałe zyski i… w 1840 r. w uznaniu zasług dla Królestwa Prus tajny radca komercyjny Fryderyk Edward z Wrocławia uzyskał szlachectwo. Przed jego nazwiskiem pojawiło się — wówczas przez wielu upragnione — słówko „von”.
Nowo nabyte szlachectwo należało poprzeć stosowną posiadłością ziemską. Kupił majątki koło Trzebnicy w miejscowiści Wiese ( Wisznia Mała) na Dolnym Śląsku oraz Gwoździany na Górnym Śląsku. Zarządcą ustanowił zięcia Gotfryda von Lückena. Fryderyk Edward zmarł we Wrocławiu jesienią 1870 r.
W Gwoździanach po Fryderyku Edwardzie von Löbbecke zamieszkała jego najmłodsza córka Waleska, która urodziła się w Wiszni Małej (dawniej Wiese) Miała wtedy 30 lat. Od dziesięciu była żoną Gotfryda von Lückena. Jego rodzina była nieporównywalnie starszego szlachectwa aniżeli jej. Wywodzili się z Meklemburgii i ich genealogia sięga XV w. Na pocz. XIX w. małżeństwo Gotfryda i Waleski zostałoby uznane za mezalians, ale kilkadziesiąt lat później było akceptowalne. Gotfryd początkowo występował jako pełnomocnik generalny krewnych żony. Wkrótce został faktycznym właścicielem majątku. Prawdopodobnie to on zdecydował o budowie pałacu w znanej nam dziś formie.
Wśród dzieci Gotfryda i Valeski najstarszy Eberhard (zm. 1925 r.) w latach 1896-1904 sprawował funkcję starosty lublinieckiego. Młodsi służyli w armii. Rudolf Leopold (zm. 1907 r.) był rotmistrzem i dowódcą szwadronu w Regimencie Przybocznym Huzarów Nr 1, a Teodor (zm. 1925 r.)  — majorem w Regimencie Huzarów Nr 3. Obydwaj zostali Kawalerami Honoru Zakonu Joannitów (protestancki odpowiednik katolickiego Zakonu Maltańskiego). Gotfryd i Valeska zmarli na przełomie kwietnia i maja 1902 r. Ona niecałe cztery tygodnie po nim.
Potomkowie Gotfryda i Waleski von Lücken w czasach nam współczesnych spowinowacili się z europejskimi dynastiami. Jutta von Lücken, córka Rudolfa Leopolda, wyszła za mąż za hrabiego Alfreda von Ortenburga. Jej córka Ilka von Ortenburg została żoną księcia Jana von Oldenburga (wnuka ostatniego panującego wielkiego księcia Oldenburga Fryderyka Augusta II). Ich z kolei córka, Elika von Oldenburg, w 1997 r. poślubiła arcyksięcia Jerzego Habsburga, młodszego syna Ottona von Habsburga, ostatniego następcy tronu Austro-Węgier. Gdyby nadal istniały Austro-Węgry, a w Wiedniu panował cesarz Austrii, to jego najbliższą bratową byłaby właśnie Elika, wnuczka panny Ilki von Lücken, której dziadkowie Gotfryd i Waleska, (która urodziła się w swoim domu rodzinnym, a obecnie budynku naszej szkoły ) mieszkali w pałacu w Gwoździanach.